AI op school en op je werk
Op school en op je werk gelden regels voor AI. Gebruik goedgekeurde tools, wees er open over, en doe het echte werk zelf. Net een rekenmachine bij wiskunde. Soms mag hij, soms niet, en je moet de sommen nog steeds snappen. Je leert hoe je AI daar eerlijk en goed gebruikt.
Eerst even gokken
AI schreef je werkstuk en je zei het niet. Is dat spieken? Gok maar.
Welke regels gelden voor AI op school en op je werk?
Eerst het hele verhaal. Scholen en werkgevers maken regels voor AI. Meestal komen ze op hetzelfde neer: goedgekeurde tools, open zijn, en je eigen werk doen. AI helpt, maar jij blijft verantwoordelijk.
Denk aan een rekenmachine bij wiskunde. Bij de ene toets mag hij, bij de andere niet. Hoe dan ook moet je de sommen snappen. Anders zie je niet wanneer het antwoord fout is.
Kennisnet, de Nederlandse organisatie voor ict in het onderwijs, noemt principes voor scholen:
- De mens centraal. AI helpt de leerling en de leraar, niet andersom.
- Alleen goedgekeurde tools. Gebruik de tools die je school goedkeurde.
- Wees open. Zeg wanneer en hoe je AI gebruikte.
- Je eigen werk. AI helpt, maar vervangt nooit wat je zelf doet.
- Bescherm privacy. Onder de 13 alleen met een volwassene.
Op je werk is het bijna hetzelfde. Je werkgever bepaalt welke tools je mag gebruiken, en waarvoor.
Wat doet de voorspeller?
De voorspeller kan je werkstuk schrijven. Leren kan hij niet voor je. Dat is de regel.
Doet AI het werk, dan oefent de voorspeller, niet jij. En wat je niet snapt, kun je niet nakijken. Daarom doet je eigen werk ertoe.
Er is nog een valkuil: AI kan sneller voelen dan het is. In een onderzoek gebruikten ervaren programmeurs AI-tools bij hun eigen projecten. Ze dachten 24% sneller te worden. Achteraf dachten ze 20% sneller te zijn geweest. In het echt deden ze er 19% langer over.
En op je werk kosten fouten meer. De Autoriteit Persoonsgegevens kreeg meldingen van patiëntgegevens en klantbestanden die in chatbots belandden.
AI is je rekenmachine. Gebruik hem als het mag, en zeg dat je het deed. En blijf je sommen snappen.
Probeer het zelf
Vier momenten op school en op je werk. Mag dit?
Alles draait in je browser. Wat je intypt, gaat nergens heen.
Hoe gebruik je AI goed op school en op je werk?
Vier stappen. Begin voordat je een tool opent.
Ken de regels
Vraag het aan je leraar of je werkgever. Welke tools? Voor welke taken? Mag het bij deze toets of dit project?
Gebruik goedgekeurde tools
Gebruik de tools die je school of je werkgever goedkeurde. Daar horen regels over je gegevens bij.
Wees er open over
Zeg waarvoor je AI gebruikte. Bijvoorbeeld: "AI gaf feedback op mijn opbouw."
Doe het echte werk zelf
Wat moet je zelf kunnen? Het nadenken, de keuzes, het nakijken. Dat deel doe je zelf. AI helpt eromheen.
Uit de praktijk
Drie mensen met een rekenmachine.
Casus 1Het werkstuk
Yara (16) moet morgen een werkstuk inleveren. AI kan het in een minuut voor haar schrijven.
Het inleveren als hun eigen werk.
Het is niet haar werk, en ze leert er niks van. De meeste scholen vragen je open te zijn over AI.
Het zelf schrijven. AI om feedback op haar opbouw vragen. Zeggen dat ze dat deed.
Ze leert schrijven, en ze is eerlijk over de hulp.
Casus 2De nieuwe baan
Pieter (29) begint bij een nieuw bedrijf. Hij wil AI gebruiken voor zijn rapporten, net als bij zijn oude baan.
Dezelfde eigen tool gebruiken als eerst.
Zijn nieuwe werkgever heeft misschien andere regels. In rapporten kunnen bedrijfs- of klantgegevens staan.
Vragen welke tools zijn goedgekeurd, en waarvoor. Die gebruiken.
Hij werkt sneller, binnen de regels, zonder datalek.
Casus 3De programmeur die zich snel voelt
Erik (35) is programmeur. Hij gebruikt de hele dag AI, en voelt zich veel sneller.
Op dat gevoel vertrouwen.
In een onderzoek voelden programmeurs zich sneller, maar waren ze trager.
Een paar taken timen, met en zonder AI. Het gebruiken waar het echt helpt.
Hij weet waar AI tijd scheelt, en waar niet.
Wanneer juist niet
- Niet waar het niet magNet als een rekenmachine bij een hoofdrekentoets.Vraag eerst de regels.
- Niet voor het deel dat je moet lerenDan oefent de voorspeller, niet jij.Doe het echte werk zelf.
- Niet stiekemVerstoppen breekt vertrouwen.Zeg waarvoor je AI gebruikte.
Per situatie
Vraag per taak wat mag. Gebruik goedgekeurde tools. Zeg waarvoor je AI gebruikte. Het nadenken doe je zelf.
Gebruik goedgekeurde tools, volgens de regels van je werkgever. Kijk alles na wat je verstuurt. Sinds februari 2025 gelden Europese regels over AI-geletterdheid.
Helpt je kind met AI bij huiswerk? Bespreek samen de regels van school. Gebruik AI om uit te leggen, niet om het huiswerk te maken.
Mythes en valkuilen
| Bewering | Klopt het? | Waarom |
|---|---|---|
| AI op school is altijd spieken | Nee | Het hangt af van de regels. Open zijn is de sleutel. |
| Als niemand het merkt, is het prima | Nee | Je leert niks, en je kunt niet nakijken wat je niet snapt. |
| AI maakt je altijd sneller | Nee | In een onderzoek voelden programmeurs zich sneller, maar waren ze trager. |
| Op je werk is elke tool goed | Nee | Je werkgever beslist, met regels over gegevens. |
Samenhang
Lees eerst
- Deepfakes en oplichtingals anderen AI misbruiken.
Hierna
- AI en de samenlevinghet grote plaatje.
Verwant
- Programmerenhet onderzoek naar programmeurs en AI.
Bronnen
- organisatieKennisnet. Schoolafspraken over het gebruik van generatieve AI.Principes voor scholen: de mens centraal, alleen tools die de school goedkeurde, open zijn over AI-gebruik, AI helpt maar vervangt nooit je eigen werk, privacy beschermen. Onder de 13 alleen met een volwassene.
- overheidAutoriteit Persoonsgegevens. Caution: use of AI chatbot may lead to data breaches.De Autoriteit Persoonsgegevens kreeg meldingen van datalekken: een medewerker van een huisartsenpraktijk typte patiëntgegevens in een chatbot, een medewerker van een telecombedrijf een bestand met adressen. De meeste bedrijven achter chatbots bewaren alles wat je intypt. (Nagekeken via een zoekmachine.)
- onderzoekBecker e.a. (2025). Measuring the Impact of Early-2025 AI on Experienced Open-Source Developer Productivity.16 ervaren programmeurs werkten aan hun eigen grote projecten. Met AI-tools deden ze er 19% langer over. Ze verwachtten 24% sneller te zijn, en dachten achteraf dat ze 20% sneller waren geweest.
- overheidEuropean Commission. AI Act.De Europese AI-verordening deelt AI in vier risiconiveaus in. Sommige toepassingen zijn verboden, zoals mensen een sociale score geven. Je moet weten dat je met een chatbot praat, en deepfakes moeten een label krijgen. Regels over AI-geletterdheid gelden sinds 2 februari 2025.
Toets
Je krijgt 7 vragen over de hele pagina. Heb je er 5 goed, dan beheers je het onderwerp.
Over de tools in deze cursus. Elke tool staat er op dezelfde manier in, op alfabet, zonder aanrader. Namen, prijzen en functies veranderen vaak: de site van de maker heeft altijd gelijk. Deze site is gemaakt met hulp van Claude, een van de tools die hier staan.