Soorten AI
AI is niet één ding. Het is een gereedschapskist. Het ene gereedschap herkent, het andere voorspelt getallen, maakt iets nieuws of zet stappen. Allemaal voorspellen ze.
Eerst even gokken
Is een chatbot dezelfde soort AI als de gezichtsherkenning op je telefoon? Gok maar.
Welke soorten AI zijn er?
Eerst het hele verhaal. AI is niet één machine, maar een gereedschapskist. Elk gereedschap leerde iets anders voorspellen. Weet je welk gereedschap het is, dan weet je wat je kunt verwachten.
Je gebruikt er al een paar. Je telefoon gaat open als hij je gezicht ziet. Je weer-app zegt: 80% kans op regen. Een chatbot schrijft een verjaardagsgedicht. Een navigatie-app kiest een route.
Met vier soorten heb je het meeste gehad.
- Herkennen. De AI voorspelt wat iets is. Is deze mail spam? Is dit een kat? Wiens gezicht is dit? Experts noemen dit classificeren.
- Een getal voorspellen. De AI voorspelt een hoeveelheid. Wat brengt dit huis op? Hoe lang duurt deze rit? Hoeveel regen valt er?
- Maken. De AI maakt iets nieuws: tekst, een plaatje, muziek, code. Dit heet generatieve AI. Chatbots horen hierbij.
- Doen. De AI zet zelf stappen om een doel te halen. Een robot leert door een kamer lopen. Een AI-agent zoekt, klikt en vult formulieren voor je in.
De meeste AI is smal. Hij doet één klus goed. Een spamfilter kan geen gedicht schrijven. Gezichtsherkenning kan je niet vertellen wat voor weer het wordt. Chatbots lijken anders, want ze schrijven over bijna alles. Maar het blijven voorspellers: ze voorspellen tekst.
Een eerste kleine stap: kies één app op je telefoon. Welk gereedschap uit de kist gebruikt hij?
Wat doet de voorspeller?
Elk gereedschap in de kist voorspelt. Wat het voorspelt, verschilt.
- Een herkenner voorspelt een label: spam, kat, jouw gezicht.
- Een getallenvoorspeller voorspelt een hoeveelheid: €310.000, 25 minuten, 80% kans.
- Een maker voorspelt steeds wat er hierna komt. Het volgende woord, het volgende stukje van een plaatje. Zet genoeg voorspellingen achter elkaar, en je hebt een gedicht of een plaatje.
- Een doener voorspelt de volgende stap: op welke knop klikken, welke pagina openen.
Een voorbeeld. Je vraagt een chatbot om een gedicht. Hij zoekt het gedicht niet op. Hij voorspelt één woord, dan het volgende, en het volgende. Daarom krijg je elke keer een ander gedicht.
AI is een gereedschapskist. Elk gereedschap voorspelt, maar elk iets anders.
Probeer het zelf
Welk gereedschap uit de kist is hier aan het werk? Sorteer de voorbeelden.
Alles draait in je browser. Wat je intypt, gaat nergens heen.
Uit de praktijk
Drie mensen pakken iets uit de gereedschapskist. Het goede gereedschap hangt af van wat je voorspeld wilt hebben.
Casus 1De spreekbeurt over vulkanen
Daan (12) houdt een spreekbeurt over vulkanen. Hij vraagt een chatbot: "Hoeveel vulkanen zijn er?"
Het getal in de dia's zetten.
Een chatbot is een maker. Hij voorspelt tekst die goed klinkt. Een getal in zijn antwoord is een voorspeld woord, geen getelde waarheid.
De chatbot gebruiken om de spreekbeurt op te bouwen. De getallen opzoeken op een betrouwbare website of in een boek.
Elk gereedschap doet waar het voor getraind is. Een maker maakt tekst; een bron geeft feiten.
Casus 2De prijs van een appartement
Esra (29) wil haar appartement verkopen. Een website geeft een AI-schatting van de prijs.
De schatting als prijs nemen.
Het is een getallenvoorspeller. Hij leerde van appartementen die eerder verkocht zijn. Haar nieuwe keuken of haar luidruchtige buren zitten niet in zijn voorbeelden.
De schatting gebruiken als begin. Een makelaar laten komen kijken.
De voorspeller kent het gemiddelde. Een mens ziet wat er bijzonder is aan dit appartement.
Casus 3De agent die boekt
Piet (71) hoort dat een chatbot een treinkaartje voor hem kan boeken. Hij wil het proberen.
Hem z'n gang laten gaan, betalen incluis.
Een agent is een doener. Hij voorspelt de volgende klik. Eén foute voorspelling aan het begin, en de volgende stappen bouwen daarop voort.
Hem de boeking laten klaarzetten, en elk detail nakijken voordat je betaalt.
Fouten van een agent kunnen zich opstapelen. Een controle vóór het betalen vangt ze op.
Per situatie
Elke taak vraagt ander gereedschap. Een chatbot kan uitleggen of helpen plannen. Een rekenmachine rekent. Een zoekmachine of een boek geeft feiten die je kunt controleren. Het verkeerde gereedschap pakken is de meest gemaakte fout.
Vraag welke soort AI een tool is voordat je hem vertrouwt. Een herkenner die facturen sorteert, maakt andere fouten dan een maker die mails schrijft. De eerste legt iets op de verkeerde stapel. De tweede schrijft iets wat niet klopt.
Thuis gebruik je ze alle vier. Gezichtsherkenning herkent. De weer-app voorspelt een getal. Een chatbot maakt tekst. Een slimme speaker die lampen aanzet, doet iets. Weet je welke welke is, dan raad je beter wanneer het mis kan gaan.
Mythes en valkuilen
| Bewering | Klopt het? | Waarom |
|---|---|---|
| Alle AI is een chatbot | Nee | Chatbots zijn één soort: makers. Herkenners en getallenvoorspellers zijn ouder en zitten overal. |
| Een chatbot kan alles | Nee | Hij voorspelt tekst. Dat is veel, maar hij telt, controleert en zoekt niks op, tenzij hij daar gereedschap voor krijgt. |
| Smalle AI is domme AI | Nee | Smal betekent één klus. Een spamfilter kan die ene klus heel goed. |
| Een chatbot zoekt zijn antwoorden op | Nee | Hij voorspelt ze, woord voor woord. Sommige chatbots zoeken ook op internet, maar het antwoord blijft voorspeld. |
Samenhang
Lees eerst
- Hoe AI leertwaar de patronen vandaan komen.
Hierna
- AI om je heenwaar je elk gereedschap tegenkomt.
Verwant
- Taalmodellende maker achter elke chatbot.
- AI-agentsde doeners.
Bronnen
- uitlegGoogle for Developers. What is Machine Learning?.Machine learning traint software, een model, om uit data voorspellingen te doen in plaats van met regels die iemand opschreef. Vier soorten: met voorbeelden met antwoord, zonder antwoord, met beloning, en generatieve AI. Voorbeelden: spam, katten op foto's, het weer.
- overheidEuropean Parliament. What is artificial intelligence and how is it used?.AI in het dagelijks leven: aanbevelingen in webwinkels, zoeken op internet, digitale assistenten, vertalen, slimme thermostaten, veiligheid in auto's, beveiliging tegen hackers.
- documentatieAnthropic. Building effective agents.Een agent is een taalmodel dat zelf zijn volgende stap en zijn gereedschap kiest. Hij begint met een opdracht van een mens. Meer vrijheid betekent hogere kosten en fouten die zich opstapelen, dus testen en grenzen stellen.
Toets
Je krijgt 5 vragen over de hele pagina. Heb je er 4 goed, dan beheers je het onderwerp.
Over de tools in deze cursus. Elke tool staat er op dezelfde manier in, op alfabet, zonder aanrader. Namen, prijzen en functies veranderen vaak: de site van de maker heeft altijd gelijk. Deze site is gemaakt met hulp van Claude, een van de tools die hier staan.