Chatbots
Er zijn veel chatbots. In elke chatbot zit een voorspeller, maar ze verschillen in leeftijd, privacy-instellingen en extra's. Net bakkerijen die allemaal brood bakken, met andere openingstijden en recepten. Je leert wat je nakijkt voordat je er een kiest.
Eerst even gokken
Je bent 12 en wilt een chatbot gebruiken voor je huiswerk. Welke mag je in je eentje gebruiken? Gok maar.
Wat is een chatbot?
Eerst het hele verhaal. Een chatbot is een app rond een taalmodel. Je chat ermee, en veel chatbots kunnen ook zoeken, plaatjes maken of helpen met code. Ze voorspellen allemaal. Maar wie ze mag gebruiken, en wat er met je gesprekken gebeurt, verschilt.
Denk aan bakkerijen. Ze bakken allemaal brood van meel en water. Maar de ene gaat om zeven uur open, de andere om negen. De ene verkoopt taart, de andere niet. Welke bakkerij bij je past, hangt af van wat je nodig hebt.
Wat ze gemeen hebben:
- Een voorspeller vanbinnen. Elke chatbot voorspelt tekst, woord voor woord. Elke chatbot kan fouten maken.
- Een whiteboard en een kennisdatum. Elke chatbot heeft een contextvenster, en een training die stopt bij een datum.
Waarin ze verschillen:
- Leeftijd. Sommige zijn vanaf 13, andere vanaf 18. Onder de 18 heb je soms toestemming van een ouder nodig.
- Je gesprekken. Sommige gebruiken je gesprekken voor training, tenzij je dat uitzet. Andere alleen als je het toestaat.
- Extra's. Zoeken op internet, plaatjes maken, hulp bij programmeren, bestanden maken.
Hier zijn er zes, op alfabet. Elke kaart heeft dezelfde vakjes, en een bron bij elk feit.
ChatGPT
- Gemaakt door
- OpenAI
- Kan maken of doen
- tekst, code
- Gratis
- Ja, met grenzen
- Betaald
- Abonnementen in een paar niveaus (Go, Plus, Pro)
- Minimumleeftijd
- 13 jaar
- Handig voor
- Chatten
- schrijven en uitleggen
- Hulp bij programmeren in de betaalde abonnementen
- Let op
- Onder de 18 alleen met toestemming van een ouder of voogd
- Je gesprekken worden gebruikt voor training, tenzij je 'Improve the model for everyone' uitzet
Nagekeken op 28-10-2026. Tools veranderen vaak; de site van de maker heeft altijd gelijk.
Claude
- Gemaakt door
- Anthropic
- Kan maken of doen
- tekst, zoeken, code
- Gratis
- Ja, met grenzen
- Betaald
- Abonnementen in een paar niveaus (Pro, Max)
- Minimumleeftijd
- 18 jaar
- Handig voor
- Chatten
- schrijven en uitleggen
- Zoeken op internet
- Bestanden maken zoals documenten en dia's
- Let op
- Pas vanaf 18
- Je gesprekken worden gebruikt voor training als je dat toestaat (instelling: Model Improvement)
Nagekeken op 28-10-2026. Tools veranderen vaak; de site van de maker heeft altijd gelijk.
Copilot
- Gemaakt door
- Microsoft
- Kan maken of doen
- tekst, beeld, geluid, taken
- Gratis
- Ja, met grenzen
- Betaald
- Onderdeel van Microsoft 365-abonnementen
- Minimumleeftijd
- 13 jaar
- Handig voor
- Chatten en plaatjes maken
- Hulp in Word, Excel, PowerPoint en Outlook (met Microsoft 365)
- Let op
- Soms ouder dan 13, afhankelijk van je land
- Microsoft zegt zelf dat Copilot fouten kan maken: controleer het
Nagekeken op 28-10-2026. Tools veranderen vaak; de site van de maker heeft altijd gelijk.
Gemini
- Gemaakt door
- Kan maken of doen
- tekst, beeld, zoeken
- Gratis
- Ja, met een Google-account
- Betaald
- Google AI-abonnementen in een paar niveaus
- Minimumleeftijd
- 13 jaar
- Handig voor
- Chatten en plaatjes maken
- Deep Research: een verslag uit veel websites
- Let op
- Een deel van de gesprekken lezen mensen bij Google mee: typ niks vertrouwelijks
- Staat Keep Activity aan, dan kunnen je gesprekken gebruikt worden voor training
Nagekeken op 28-10-2026. Tools veranderen vaak; de site van de maker heeft altijd gelijk.
Perplexity
- Gemaakt door
- Perplexity
- Kan maken of doen
- zoeken, tekst
- Gratis
- Ja, met een grens per dag
- Betaald
- Abonnementen in een paar niveaus (Pro, Max)
- Minimumleeftijd
- 13 jaar
- Handig voor
- Antwoorden met een bron bij elke bewering
- Zoeken op internet
- Let op
- Ben je minderjarig, dan moet een ouder of voogd akkoord gaan
- Een bron naast een bewering bewijst die bewering nog niet: klik erop en kijk
Nagekeken op 28-10-2026. Tools veranderen vaak; de site van de maker heeft altijd gelijk.
Vibe (Le Chat)
- Gemaakt door
- Mistral AI
- Kan maken of doen
- tekst, beeld, zoeken, code
- Gratis
- Ja, met grenzen
- Betaald
- Abonnementen in een paar niveaus (Pro, Team)
- Minimumleeftijd
- 13 jaar
- Handig voor
- Chatten en zoeken op internet
- Eenvoudige plaatjes
- Hulp bij programmeren
- Let op
- Ben je minderjarig, dan heb je toestemming van een ouder of voogd nodig
- Bij het gratis abonnement worden je gesprekken gebruikt voor training, tenzij je dat uitzet
Nagekeken op 28-10-2026. Tools veranderen vaak; de site van de maker heeft altijd gelijk.
Wat doet de voorspeller?
Vanbinnen is het hetzelfde idee: een voorspeller met lagen erbovenop. Dat is de regel.
De verschillen komen uit die lagen. Elke maker traint op zijn eigen manier, en schrijft zijn eigen systeemprompt. Dezelfde vraag kan dus in elke chatbot een ander antwoord krijgen.
Wat je typt, gaat naar de maker. Of die het gebruikt voor training, hangt af van de instelling. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt: de meeste bedrijven achter chatbots bewaren alles wat je intypt. Daarom doen de instellingen op de kaarten ertoe.
Hetzelfde brood, andere bakkerijen. Kijk naar de leeftijd, de instellingen en de extra's. Kies dan wat bij je taak past.
Probeer het zelf
Drie mensen kiezen een chatbot. Waar moeten ze op letten?
Alles draait in je browser. Wat je intypt, gaat nergens heen.
Gebruik de gratis versie van een chatbot naar keuze. Typ niks persoonlijks.
Stel dezelfde vraag aan twee chatbots:
Leg in drie zinnen uit waarom de lucht blauw is. Geef me daarna één vraag om te testen of ik het snap.Wat je kunt verwachten. Allebei geven ze antwoord. De woorden en de stijl verschillen.
Waar je op let. Welk antwoord vind jij duidelijker? Het zijn allebei voorspellingen. Kijk dus één feit na in een boek of op een betrouwbare site.
Ben je jonger dan de leeftijd van de tool? Doe het samen met een ouder of je juf of meester.
Hoe kies je er een, en stel je hem in?
Vier stappen. Doe ze één keer, voordat je echt met een chatbot aan de slag gaat.
Kijk naar de leeftijd
Kijk naar de leeftijd op de kaart. Ben je jonger? Gebruik hem samen met een volwassene, of gebruik een tool van school.
Kijk naar de instelling voor training
Zoek op of je gesprekken voor training worden gebruikt. Zet het uit als je dat niet wilt. De kaart zegt waar.
Probeer één taak in twee
Stel dezelfde vraag aan twee chatbots. Kijk welk antwoord jou het meest helpt bij dit soort taken.
Blijf de antwoorden nakijken
Welke je ook kiest, het blijft een voorspeller. Kijk feiten na die ertoe doen.
Uit de praktijk
Drie mensen kiezen een bakkerij.
Casus 1Huiswerk op je elfde
Yara (11) wil dat een chatbot haar rekenhuiswerk uitlegt. Ze wil er een op haar tablet zetten.
Er een kiezen en "Ik ben ouder dan 13" aanvinken.
Op de kaarten staat 13 of 18. De afspraken voor scholen zeggen: onder de 13 alleen met een volwassene.
Hem samen met een ouder gebruiken. Of vragen of haar school een tool voor leerlingen heeft.
Ze krijgt de hulp, binnen de regels, met iemand die de antwoorden nakijkt.
Casus 2Het werkverslag
Peter (35) wil een chatbot gebruiken voor werkverslagen. Daar staan namen van klanten in.
De gratis chatbot op zijn telefoon gebruiken.
Klantgegevens in een chatbot kunnen een datalek zijn. En zijn gesprekken worden misschien gebruikt voor training.
Zijn werkgever vragen welke tool is goedgekeurd. De namen van klanten weglaten. De instelling voor training nakijken.
Hij bespaart tijd, zonder zijn klanten in gevaar te brengen.
Casus 3Te veel keus
Gerda (70) hoort over zes verschillende chatbots. Ze weet niet waar ze moet beginnen.
Opgeven, of de eerste kiezen die een advertentie laat zien.
Een advertentie is geen test. En er is geen beste voor elke taak.
Op de kaarten de leeftijd en de gratis versie bekijken. Dezelfde vraag aan twee stellen. De chatbot houden die zij het duidelijkst vindt.
Ze kiest op basis van haar eigen taak, niet van een advertentie.
Wanneer juist niet
- Niet in je eentje onder de leeftijdsgrensDe voorwaarden noemen een minimumleeftijd.Gebruik hem met een volwassene, of een tool van school.
- Niet voor vertrouwelijke informatieDe meeste bedrijven bewaren wat je typt.Laat het weg, of gebruik een goedgekeurde tool.
- Niet omdat een advertentie het zegtEr is geen beste voor elke taak.Probeer je eigen taak in twee.
Per situatie
Gebruik de tool die je school toestaat. Kijk naar de leeftijd op de kaart. Onder de 13: alleen met een volwassene.
Vraag welke tool je werkgever goedkeurt. Plak nooit gegevens van klanten of patiënten in een privéchatbot.
Begin met een gratis versie. Kijk naar de instelling voor training. Stel dezelfde vraag aan twee, en houd wat voor jou werkt.
Mythes en valkuilen
| Bewering | Klopt het? | Waarom |
|---|---|---|
| Eén chatbot is de beste | Nee | Het hangt af van je taak. Probeer je taak in twee. |
| Ze zijn allemaal hetzelfde | Nee | Leeftijd, instellingen en extra's verschillen. |
| Gratis betekent privé | Nee | Veel chatbots gebruiken je gesprekken voor training, tenzij je dat uitzet. |
| De leeftijdsgrens is maar een advies | Nee | Hij staat in de voorwaarden waarmee je akkoord gaat. |
Samenhang
Lees eerst
- AI-agentssommige chatbots kunnen ook dingen doen.
Hierna
- Tools voor beeld en geluidtools voor plaatjes, geluid en video.
Verwant
- Gratis of betaaldwat je gratis krijgt, en waar je voor betaalt.
Bronnen
- organisatieKennisnet. Schoolafspraken over het gebruik van generatieve AI.Principes voor scholen: de mens centraal, alleen tools die de school goedkeurde, open zijn over AI-gebruik, AI helpt maar vervangt nooit je eigen werk, privacy beschermen. Onder de 13 alleen met een volwassene.
- overheidAutoriteit Persoonsgegevens. Caution: use of AI chatbot may lead to data breaches.De Autoriteit Persoonsgegevens kreeg meldingen van datalekken: een medewerker van een huisartsenpraktijk typte patiëntgegevens in een chatbot, een medewerker van een telecombedrijf een bestand met adressen. De meeste bedrijven achter chatbots bewaren alles wat je intypt. (Nagekeken via een zoekmachine.)
Toets
Je krijgt 7 vragen over de hele pagina. Heb je er 5 goed, dan beheers je het onderwerp.
Over de tools in deze cursus. Elke tool staat er op dezelfde manier in, op alfabet, zonder aanrader. Namen, prijzen en functies veranderen vaak: de site van de maker heeft altijd gelijk. Deze site is gemaakt met hulp van Claude, een van de tools die hier staan.